با ما همراه باشید

گردشگری

آیین های عزاداری اردبیل؛ از طشت گذاری تا تجمع روز تاسوعا و عاشورا

مراسم طشت گذاری اردبیل


مراسم طشت‌گذاری یکی از زیباترین آیین‌های عزاداری برای امام حسین است که هر ساله در منطقه‌ی آذربایجان و به‌خصوص در استان اردبیل در مساجد و حسینیه‌ها برگزار می‌شود و با عزاداری در ایام محرم ادامه می‌یابد.

مقاله‌های مرتبط:

 با فرا رسیدن ماه محرم و عزاداری سیدالشهدا (ع) سراسر ایران سیاه‌پوش و غرق در ماتم و عزا می‌شود. مردم اردبیل نیز ارادت خاصی به امام حسین و برادر بزرگوار ایشان، حضرت عباس (ع) دارند و عزاداری خود را قبل از آغاز ماه محرم برپا می‌کنند.در آستانه‌ی تاسوعای حسینی و تجمع عظیم مردم اردبیل در این روز در میدان عالی قاپو (بقعه‌ی شیخ صفی الدین اردبیلی)، نگاهی به آیین‌های عزاداری مردم این شهر می‌اندازیم.

مراسم طشت‌گذاری یکی از آیین‌های سنتی مردم اردبیل است که در بزرگداشت جوانمردی شهدای کربلا و عزاداری در مصیبت آن‌ها برگزار می‌شود. بعد از اتمام این مراسم، از دوم ماه محرم هیئت‌ها و دسته‌جات عزاداری در مساجد و خیابان‌ها عزاداری می‌کنند و سرانجام در روز تاسوعا و عاشورا این شور  و ماتم به اوج خود می‌رسد.

مراسم طشت گذاری اردبیل

گفته می‌شود در روز ۲۷ ذی الحجه، زمانی‌که لشگریان حر راه را بر کاروان امام حسین می‌بندد امام حسین دستور می‌دهد از ذخیره‌‌ی آبیکه داشتند در طشت‌ها ریخته و تقدیم به لشگریان و اسب‌های تشنه‌ی حر کنند. این مراسم نیز به یاد جوانمردی امام حسین و از خودگذشتگی او و یارانش برگزار می‌شود که چگونه خود با لب تشنه و با کمبود آب، ذخیره‌ی  آب خود را سخاوتمندانه تقدیم لشگریان دشمن کرد. طشت نماد مشک سقای کربلا، آب، رود فراتی است که به روی کاروان امام حسین بسته شد. آب در فرهنگ عاشورایی قداست خاصی دارد و یادآور مظلومیت سیدالشهدا و یارانشان است که با لب تشنه به جنگ ظالمان رفتند و ذلت را نپذیرفتند، این آب یادآور ایثارگری قمر بنی هاشم است که با لب تشنه و هنگام آب رسانی به زنان و کودکان تشنه به شهادت رسید. 

مراسم طشت گذاری اردبیل

در گذشته در اردبیل مراسم طشت‌گذاری یا طشت‌گردانی از بیست و هفتم ماه ذیحجه در مسجد جامع شروع می‌شد و از روزهای بعد مساجد دیگر، به نوبت این رسم را اجرا می‌کردند. امروزه نیز با اندکی تغییر در طی چند روز برگزار می‌شود. طبق یک رسم قدیمی، شهر اردبیل به شش محله‌ی بزرگ تقسیم شده و هر یک از محله‌های کوچک با توجه به موقعیت جغرافیایی، تابع یکی از این محله‌های ششگانه می‌شوند. عزاداری ماه محرم در اردبیل با طشت‌گذاری آغاز شده و هر روز در دو محله این مراسم اجرا می‌شود. روز اول در محله‌های «طوی» و «اونچی میدان» طشت گردانی می‌کنند و روز دوم در محله‌های «اوچ دکان» و «سرچشمه» برگزار می‌شود. در نهایت، روز آخر ماه محرم مراسم طشت گذاری و طشت گردانی در محله‌های «پیر عبدالملک» و «عالی قاپو» انجام می‌گیرد.

مراسم طشت گذاری اردبیل

مراسم به این شکل انجام می‌گیرد که دسته‌های سینه زنی و زنجیرزنی با نوای نوحه و نواختن طبل و شیپور و حمل علم‌های عزاداری، به یاد مظلومان لب تشنه‌ی کربلا مشکی را پر از آب می‌کنند و آن را به‌همراه طشت‌هایی از جنس مس یا برنز حمل می‌کنند که اغلب روی دوش ریش سفیدان محل حمل می‌شود. بیشتر این نوحه‌ها و رجز‌هایی که در مراسم می‌خوانند، در بیان بزرگواری‌های سقای کربلا و جوانمردی‌های او در راه آب رساندن به کودکان خیمه‌های کاروان امام حسین است. سپس این طشت را به مسجد می‌برند و کسانی که در مسجد حاضر هستند به احترام آن‌ها به پا خواسته و در جلوی آن‌ها با شعار «الدخیل یا ابوالفضل» سینه می‌زنند. بعد از طواف مسجد طشت‌ها را در جای مخصوص خود می‌گذارند و با خواندن دعای مخصوص، آب مشک‌ها را درون طشت ریخته و آن را پرآب می‌کنند.

مراسم طشت گذاری اردبیل

در روستاهای استان اردبیل نیز این آیین با نظم و ترتیب خاصی اجرا می‌شود، البته ناگفته نماند که آداب و روسوم هر روستا مختص به‌خود است اما اختلاف کمی با هم دارند و در محتوا یکی هستند. در روستای «شایق» که یکی از بزرگ‌ترین روستاهای تابعه‌ی شهرستان سرعین است، مراسم طشت گذاری در اولین پنج‌شنبه‌ی ماه محرم و بعد از نماز ظهر و عصر برگزار می‌شود. به‌گفته‌ی اهالی این روستا، چند روز مانده به برگزاری مراسم، طشت را از مسجد برداشته، تمیز و معطر می‌کنند و روی آن پارچه‌ی سیاه می‌کشند. در روز اجرای مراسم پس از نوحه‌خوانی، مردم در شکل دسته‌های منظم عزاداری با برداشتن طشت از مسجد آن را به رسوم خاصی در دو نقطه و در منزل دو نفر از ریش سفیدان روستا می‌گردانند.

در این مراسم دسته‌جات در دو ستون منظم که برچم‌های عزاداری جلوی آن‌ها قرار دارد، به حرکت درمی‌آیند و یکی از این ستون‌ها و با صدای بلند «حسین» می‌گویند و در جواب آن، ستون دیگر «مظلوم» فریاد می‌زند و به‌همین ترتیب تا خانه‌ای که طشت را به آنجا می‌برند، مسیر را طی می‌کنند و در خانه با ذکر مصیبت کوتاهی طشت عزا را برداشته و از مسیر دیگر به سوی مسجد حرکت می‌کنند.

مراسم طشت گذاری اردبیل

برخی از مورخان می‌گویند که احداث «جایگاه طشت» در مساجد اردبیل بعد ار به قدرت رسیدن شاهان صفوی انجام شده است و یکی از ویژگی‌های معماری مساجد اردبیل وجود جایگاه‌ و سکوهای خاص برای استفاده در این مراسم است. جایگاه مخصوص طشت در یکی از اضلاع دیوار مسجد به‌صورت «طاق نما» ایجاد می‌شود و در طول سال طشت‌ها روی این سکو قرار می‌گیرد.

در برخی جاها نیز امکان دارد طشت‌ها از قبل در خانه‌ای که صاحب آن نذر کرده قرار داشته باشد و در این‌صورت دسته‌های عزادار به آن خانه رفته و بعد از انجام عزاداری طشت‌ها را برداشته و به طرف محل برگزاری رهسپار می‌شوند. مردم آب این طشت‌ها را متبرک می‌شمارند و هر کدام مقداری به‌عنوان تبرک برای شفای مریض و برآورده شدن حاجات برمی‌دارند. مراسم طشت گذاری در سی‌ام ماه ذیحجه به پایان می‌رسد و مقدمه‌ای است برای عزاداری‌های ماه محرم در این شهر است.

مراسم طشت گذاری اردبیل

براساس متن کامل و قدیمی دعای طشت‌ گذاری که به‌صورت تلفیقی به زبان‌های فارسی، ترکی و عربی نوشته شده است، می‌توان گفت که قدمت آیین طشت‌ گذاری به عصر صفویه مربوط می‌شود. اما در چند دهه‌ی اخیر برگزاری این مراسم در سایر شهرستان‌های استان و برخی استان‌های همجوار مانند آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، زنجان، مازندران، آستارا، تالش و ورامین انجام می‌گیرد. قدیمی‌ترین طشتی که از گذشته به یادگار مانده است، متعلق به مسجد «بازار چاقوسازان» اردبیل است که قدمت آن به دوران سلطنت «شاه عباس» باز می‌گردد. در داخل و لبه‌ی این طشت نقش گیاه و ماهی حک شده و در لبه‌ی آن عبارت و تاریخ «وقف نمود به حضرت عباس ۱۰۳۸» وجود دارد.

مراسم طشت گذاری اردبیل

به‌طور کلی در مورد فلسفه و علت برگزاری این مراسم از دوران صفویه، دو نظریه وجود دارد:

برخی معتقد هستند که با انجام این مراسم، اهیمت آب و جایگاه آن در حادثه‌ی عاشورا مورد توجه قرار می‌گیرد.

اما برخی هم به داستان سیراب کردن لشگر حر و اسب‌های کاروان او توسط امام حسین اشاره می‌کنند که در منطقه‌ای به نام «زباله» راه را بر کاروان سیدالشهدا می‌بندند و امام حسین با کمال بزرگواری و سخاوت، او و لشگریانش را سیراب می‌کند و مراسم طشت‌گذاری نیز برای بزرگداشت این حرکت جوانمردانه و مظلومیت امام حسین و یارانش برگزار می‌شود.

مراسم طشت گذاری اردبیل

عزاداری‌ها و هیئت‌های اردبیل سه شاخصه‌ی بسیار مهم دارند که عبارت‌اند از اخلاص، داشتن نظم و خودجوش بودن آیین‌های محرم که با داشتن این ویژگی‌ها است که توانسته فرهنگ عاشورایی و عزاداری خود را حفظ کند. سابقه‌ی عزاداری در اردبیل بیش از ۶۰۰ سال است و نقش بسیار مهمی در اعتلای فرهنگ و تمدن شیعی کشور داشته و از جایگاه خاصی در تشیع برخوردار است. این مراسم در ۴۱ مسجد شهر اردبیل برگزار می‌شود و با تداوم این آداب و رسوم، این مراسم به یک فرهنگ اصیل و مستند و قابل اتکا تبدیل شده است. این مراسم در آبان ماه ۱۳۹۱ به‌عنوان سومین میراث معنوی،  در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

مراسم طشت گذاری اردبیل

با آغاز ماه محرم، به‌جز روز اول و نهم محرم و یک روز جمعه که ما بین ده روز اول واقع می‌شود، (در این روز مجمع جهانی حضرت علی اصغر در مصلی‌ها و مساجد سراسر کشور برگزار می‌شود) هر روز دسته‌ی یکی از محله‌های ششگانه‌ی اردبیل به بازار و خیابان می‌آیند و به عزاداری می‌پردازند و در روز تاسوعا و عاشورای حسینی با شمع گردانی در ۴۱ مسجد و عزاداری در سطح شهر ماتم و گریه و حرارت حسینی به اوج خود می‌رسد. در روز تاسوعا ده‌ها هزار نفر از مردم اردبیل و بیش از ۴۰۰ هیئت و دسته‌ی عزاداری از نقاط مختلف کشور و حتی میهمانان خارجی در میدان عالی قاپوی اردبیل (بقعه‌ی شیخ صفی الدین اردبیلی) دور هم جمع می‌شوند و زیر یک بیرق قرار گرفته و در رسای سیدالشهدا (ع) و سقای لب تشنه‌ی کربلا، حضرت ابوالفضل العباس نوحه می‌خوانند و سینه می‌زنند. به‌دلیل چنین مراسمات عزاداری باشکوه و بزرگ و دیگر آیین‌های عزاداری این شهر، اردبیل به «پایتخت عزاداری کشور» شهرت یافته است.

مراسم طشت گذاری اردبیل

هر سال در روز تاسوعا این مراسم از شبکه‌های ملی پخش شده ودل‌های عاشقان حسینی را در این مراسم حاضر می‌کند و روزبه‌روز به شکوه و جلال آن افزوده می‌شود.  مردم این شهر بر حفظ اصالت عزاداری تأکید می‌کنند تا به دور از هرگونه بدعت و خرافه، عزاداری اصیل و سنتی خود را زنده نگهدارند و اتحاد و همبستگی شیعیان را به دشمنان اسلام و یزیدیان زمان نشان دهند.

مردم حاضر در این تجمع آنقدر پر شور و با تمام وجود عزاداری می‌کنند که از شنیدن صدای سینه زدن‌های آن‌ها دل هر مومن به لرزه درمی‌آید. مداحان اردبیلی در سراسر ایران شهرت دارند و با اشعار و نوحه‌های پرمعنی و جانسوز الگوی دیگر مداحان کشور هستند. در روز تجمع روز تاسوعا، مداحان نوحه‌ی مشهور ترکی را در رسای حضرت ابوالفضل العباس می‌خوانند و مردم با تمام وجود همراهی می‌کنند:

کیمدی بومولایولی ایثاریدی                         رهبرونون پیروی هم یاریدی

عشق میون نوش ایدوب هشیاریدی              سایه سالوب دیده سی بیداریدی

قرب خداده گوزل اجلاسی وار                        هانسی گروهون بیله مولاسی و

  شیعه لرون حضرت عباسی وار

ظاهری بی نقصدی عالی نقوش                    محضررهبرده دایانموش خموش

ساقیه میخانه دی باده فروش                      اهل ولایه اولوب چشم وگوش

کیمسه نون عالمده بواحساسی وار               هانسی گروهون بیله مولاسی وار

   شیعه لرون حضرت عباسی وار

عشقه گوره آچدی گوزل مکتبی                    ویردی محصل لرینه منصبی

آدی ویرورجانلارا تاب وتبی                         ذاکر ایدوبدی آدونا هر لبی

باشجادبیراولماقا سوداسی وار                     هانسی گروهون بیله مولاسی وا

  شیعه لرون حضرت عباسی وار

هرسوزی شیریندی بالا بنزری                     دیده سینه مات قویوب دلبری

خوش یارادوب خالق اونا پیکری                 سایه سالارگر آچااوشهپری

قاشی کمان آی کیمی سیماسی وار             هانسی گروهون بیله مولاسی وار

       شیعه لرون حضرت عباسی وار

تجمع عزاداری تاسوعا اردبیل

در روز عاشورا نیز مردم در میدان عالی قاپو جمع شده و شور و شعور حسینی را به نمایش می‌گذارند. در این روز نیز تمام دسته‌ها و هیئت‌های عزاداری در این مکان جمع می‌شود و به‌صورت واحد به عزاداری می‌پردازند و چند مداح نوحه‌خواهی می‌کنند. این مراسم تا اذان ظهر ادامه می‌یابد و بعد از نماز هم برخی دسته‌جات عزاداری می‌کنند. بعد از اذان مغرب، مراسم شام غریبان سیدالشهدا برگزار می‌شود و با نوحه‌های سوزناک در غم مصیبت حسین و اسیران کربلا دل‌های مردم غرق در ماتم و عزا می‌شود:

دسته‌ی اول چنین می‌خوانند:

گلمیشیک ای شیعه‌له‌ر، شام غریبانه بیز

وئـرمـه‌گه‌ باش ساغلغی، زینب نالانه بیز

دسته‌ی دوم نیز ای چنین جواب می‌دهند:

شیعــه باخین زینبیـن نالـه و فغــانینــه

بو گئجه بیز گلمیشیک، شام  غریبانینه

تجمع عزاداری تاسوعا اردبیل

تجمع عزاداری تاسوعا اردبیل



منبع خبر

تبلیغات
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

گردشگری

بهبود وضعیت اوزون، ۳۲ سال پس از تصویب پروتکل مونترال

لایه ازن


پژوهشگران ناسا ۳۲ سال از تصویب پروتکل مونترال، به اولین شواهد از بهبود وضعیت لایه‌ی اوزون در منطقه‌ی جنوبگان دست یافته‌اند که علت آن به کاهش گازهای CFC برمی‌گردد.

بشر طی ۳۲ سال گذشته در راستای توقف تخریب لایه‌ی اوزون، پیشرفت‌هایی به دست آورده است که از آن جمله می‌توان به کنترل استفاده از برخی ترکیب‌های شیمیایی اشاره کرد؛ با این حال برای حفاظت و ترمیم این سپر جوی که در فاصله‌ی ۱۵ تا ۳۰ کیلومتری سطح زمین قرار دارد، باید اقدامات ضروری دیگری انجام شود.

اوزون، اشعه‌ی فرابنفش خورشید به‌ویژه اشعه‌ی مضر نوع UVB را جذب می‌کند. قرارگرفتن در معرض اشعه UVB با افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست و آب مروارید و همچنین آسیب‌دیدن اکوسیستم گیاهی و دریایی مرتبط است. اوزون که گاهی اوقات به‌دلیل نقش حفاظتی‌اش، به آن «اوزون خوب» می‌گویند، با اوزون تروپوسفریک (اوزون سطح زمین) یا «اوزون بد» تفاوت دارد که عامل اصلی آلودگی هوا به شمار می‌رود و با بیماری تنفسی مرتبط است.

مقاله‌های مرتبط:

اوزون، گازی به شدت واکنشی است که مولکول‌های آن از سه اتم اکسیژن تشکیل می‌شود. به‌طور طبیعی غلظت آن در اتمسفر با نوسان همراه است که این موضوع به دو عامل فصل و ارتفاع بستگی دارد؛ هرچند از زمان شروع اندازه‌گیری‌های جهانی در سال ۱۹۵۷ ثابت بوده‌ است. در سال ۱۹۷۴ دو پژوهشگر آمریکایی، تهدیدهایی را که در اثر واردشدن گازهای کلروفلوئوروکربن (CFC) به جو، برای لایه اوزون ایجاد می‌شود، در مقاله‌ای مورد بررسی قرار دادند. در آن زمان، این نوع گاز در اسپری آئروسل و به‌عنوان ماده‌ی خنک‌کننده در بسیاری از یخچال‌ها کاربرد داشت. زمانی که این گازها به لایه‌ی استراتوسفر می‌رسند، اشعه‌ی فرابنفش خورشید، گازهای CFC را به موادی از جمله کلر تجزیه می‌کند. یک اتم کلر می‌تواند بیش از ۱۰۰ هزار مولکول اوزون را از بین ببرد و اوزون را سریع‌تر از آنچه بتواند جایگزین شود، ریشه‌کن کند. در سال ۱۹۸۵ نیز تیمی از پژوهشگران انگلیسی در منطقه‌ی جنوبگان، شکافی در لایه‌ی اوزون پیدا کردند که بعدها ارتباط آن با گاز CFC تایید شد. 

لایه ازن

تشخیص و تأیید تاثیرات مضر گاز CFC و دیگر ترکیب‌های تخریب‌کننده‌ی اوزون، باعث تصویب پروتکل مونترال در سال ۱۹۸۷ برای حفاظت از اوزون شد. بر اساس این توافق مهم، تمامی ۱۹۷ کشور عضو سازمان ملل بر سر مقابله با این مواد به توافق رسیدند. اگر این توافق انجام نمی‌شد، ۲۸۰ میلیون مورد بیشتر، ابتلا به سرطان پوست در آمریکا اتفاق می‌افتاد و جهان حداقل ۲۵ درصد گرم‌تر می‌شد.

با گذشت بیش از ۳۲ سال از تصویب پروتکل مونترال، پژوهشگران ناسا به اولین شواهد از بهبود وضعیت لایه‌ی اوزون در منطقه‌ی جنوبگان دست یافته‌اند که علت آن به کاهش گازهای CFC برمی‌گردد. میزان تخریب لایه‌ی اوزون در این منطقه از سال ۲۰۰۵ حدود ۲۰ درصد کاهش داشته است و سازمان ملل در پایان سال ۲۰۱۸ تأیید کرد که وضعیت آن رو به بهبود است. این سازمان همچنین پیش‌بینی کرد که وضعیت آن تا دهه‌ی ۲۰۳۰ در نیم‌کره‌ی شمالی، تا دهه‌ی ۲۰۵۰ در نیم‌کره‌ی جنوبی و تا سال ۲۰۶۰ در منطقه‌ی قطب بهبود پیدا می‌کند.

لایه ازن

طبق اعلام نشریه‌ی تخصصی نشنال جئوگرافی، جهان در رابطه با گازهای مضر ناشی از خنک‌کننده‌ها، به وضعیت شفافی دست نیافته است. برخی از هیدروکلروفلوئوروکربن‌ها (HCFC) به‌عنوان جایگزین‌هایی استفاده می‌شوند که همچنان به اوزون آسیب می‌زنند. کشورهای درحالِ‌توسعه، برای حذف پرمصرف‌ترین گازهای HCFC، به بودجه‌ی صندوق سرمایه‌ی چندجانبه پروتکل مونترال نیاز دارند. با اینکه نسل بعدی خنک‌کننده‌ها، اوزون را از بین نمی‌برند، اما همچنان گازهای گلخانه‌ای محسوب می‌شوند که گرما را محبوس کرده و به تشدید اثرات تغییرات اقلیمی کمک می‌کنند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، می‌گوید:

با اینکه تمام توان خود را برای مقابله با تغییرات اقلیمی متمرکز کرده‌ایم، اما نباید از لایه‌ی اوزون غافل شویم و ضروری است که به استفاده‌ی غیرقانونی از گازهای مخرب اوزون توجه داشته باشیم.



منبع خبر

ادامه مطلب

گردشگری

قره کلیسا؛ دژی به قدمت تاریخ ارامنه

قره کلیسا


قره کلیسا، چون دژی مستحکم با بنایی زیبا و قدیمی‌ترین کلیسای ارامنه جهان در استان آذربایجان غربی روزگار می‌گذراند.

مقاله های مرتبط:

 این کلیسا که بنا به اعتقاد ارامنه روی قبور طاطاووس قدیس و حدود ۳۵۰۰ نفر از پیروانش بنا شده، در طول تاریخ حیات خود، فراز و نشیب‌های بسیاری به چشم دیده است و قدمتی به تاریخ ارامنه جهان دارد. 

موقعیت جغرافیایی

قره کلیسا در استان آذربایجان غربی و در ۲۰ کیلومتری شمال شرقی سیه‌چشمه واقع شده است. طی هفت کیلومتر از سمت شمال جاده چالدران به قره‌ضیاءالدین، ما را به این کلیسای تاریخی خواهد رساند. این کلیسا در تقسیم‌بندی استان در مساحت اراضی شهرستان چالدران و در جنوب ماکو قرار گرفته است.

راه‌های دسترسی

برای رسیدن به قره کلیسا ۲ راه وجود دارد:

۱- راه اول از طریق تبریز است. فاصله تبریز تا قره کلیسا حدود ۲۷۰ کیلومتر است و باید از شهرهای مرند، قره ضیاءالدین و شوط بگذرید. از شوط تا قره کلیسا حدود ۳۵ کیلومتر است. قره کلیسا تقریباً در میانه راه شوط به چالدران قرار گرفته است. وقتی از شوط به سمت چالدران حرکت می کنید، سه راهی قره کلیسا در سمت راست شما قرار گرفته است. لازم به توضیح است که بخش عمده این مسیر، یعنی از تبریز تا سه راهی شوء، جاده ترانزیت بین‌المللی است و از کیفیت بهتری نسبت به مسیر دوم برخوردار است.

۲- مسیر دوم از ارومیه شروع می‌شود. فاصله ارومیه تا قره کلیسا حدود ۲۷۵ کیلومتر است و لازم است شهرهای سلماس، خوی و چالدران را پشت سر بگذارید. جاده خوی به چالدران با مسافت حدود ۱۰۰ کیلومتر، کوهستانی و نسبتاً فرعی است.

امکانات رفاهی

در مجموعه قره کلیسا هیچ گونه امکانات رفاهی وجود ندارد. با نزدیکترین پمپ بنزین ۳۵ کیلومتر فاصله دارید. برای آب آشامیدنی بهداشتی بهتر است از آب معدنی استفاده کنید و غذای سبکی همراه خود داشته باشید چون احتمالا به رستوران بهداشتی و مطمئن دسترسی نخواهید داشت. وضعیت سرویس‌های بهداشتی هم در حد معمول است و مشکل خاصی وجود ندارد.

قره کلیسا

تاریخچه

ارامنه معتقدند:

دو نفر از حواریون عیسی مسیح به نام‌های طاطاووس مقدس (St. Thaddeus ) و بارتلیموس مقدس ( St. Bartholome ) در سال ۴۰ یا ۴۳ میلادی برای تبلیغ دین مسیح به شهر آرداز ( آرتاز) در حوزه پادشاهی آبکار، پادشاه ارامنه آمده‌اند. بخشی از ارامنه پیش از آن ، پیرو میترائیسم (آئین مهر) و بخش بزرگی از آنان پیرو دین زرتشت بوده‌اند. در اثر تبلیغات طاطاووس، آبکار به دین مسیح گروید. پس از مرگ آبکار ساناتروک به پادشاهی رسید و دستور داد آنهایی که مسیحی شده‌اند به دین آباء و اجدادی خود برگردند. در سال ۶۶ میلادی، طاطاووس و حدود ۳۵۰۰ نفر از مسیحیانی که بر اعتقاد خود پایداری می‌ورزیدند، به دستور پادشاه ارامنه قتل عام شدند و اجساد آنها در محدوده قره کلیسای فعلی دفن شدند.

تیرداد، پادشاه ارمنستان در سال ۳۰۲ میلادی، مسیحیت را دین رسمی ارمنستان اعلام کرد و پس از آن بود که به یاد و خاطره طاطاووس مقدس و سایر مسیحیانی که در راه عقیده خود جان باخته بودند، در محدوده قلمروی ارمنی‌های آن زمان کلیساهای متعددی بنا گردید و قره کلیسا یکی از آنها و احتمالا بزرگ‌ترین آن‌ها بوده است که بر بقعه کوچکی که مسیحیان قبلی بر مزار طاطاووس ساخته بودند، بنا شده است. ارامنه معتقدند تادی یا طاطاووس مقدس در سرداب سمت راست محراب کلیسای فعلی دفن شده است.

قره کلیسا

قره کلیسا در سال ۱۲۳۰ میلادی ( ۶۰۸ هجری خورشیدی ) در اثر حمله مغول تخریب شد. مدتی بعد خواجه نصیرالدین طوسی وزیر ایرانی هولاکو خان مغول، دستور بازسازی این بنا را داد. در سال ۱۳۱۹ میلادی ( ۶۹۷ هجری خورشیدی ) وقوع زلزله باعث تخریب کامل کلیسا شد اما ده سال بعد (در سال ۱۳۲۹) به همت زکریای قدیس و دو تن از برادرانش به نام‌های پطروس و سرکیس، بازسازی این بنا به اتمام رسید. این کلیسا در سال ۱۶۹۱ میلادی ( ۱۰۶۹ هجری خورشیدی ) با سنگ‌های سیاه مجدداً مورد مرمت قرار گرفت. کتیبه شاه عباس اول، در حمایت از ارامنه به خط ارمنی بر سردر کلیسا نصب شده است. به دستور عباس میرزا ولیعهد باکفایت فتحعلی‌شاه قاجار، در سال ۱۸۱۰ بخش دیگری به کلیسا اضافه شد که هم اکنون با سنگ‌های سفید قابل تمایز از بخش قدیمی‌تر آن است.

کلیسا

دولت قاجار و به ویژه عباس میرزا نایب‌السلطنه در نظر داشتند که محل مرجع تقلید ارمنیان جهان که در اجمیادزین (نزدیک ایروان) بود به کلیسای طاطاووس منتقل و این مرکز را از زیر نفوذ روسیه تزاری و دولت عثمانی خارج سازند، از این روی تصمیم گرفته شد که با افزودن مجموعه بنایی به کلیسای کهن، کلیسای طاطاووس را وسعت داده و آن را شبیه کلیسای اجمیادزین سازند.

قره کلیسا

با حمایت مادی و معنوی عباس میرزا، معماران و حجاران دست به کار شدند و در ادامه کلیسای کهن در ضلع غربی آن تالاری دیگر که مکمل کلیسای کهن بود، بنا کردند. 

قره کلیسا

بنای جدیدالاحداث بزرگتر از بنای کهن کلیسا ولی با همان سبک قدیمی ساخته شده‌ است. دیوارهای خارجی بنای جدید با نقش و نگارهای برجسته از روحانیون، قدیسان دین مسیح و گل و بته تزیین شده است.

قره کلیسا

موقعیت استراتژیک قره کلیسا

قره کلیسا

قره کلیسا در منطقه کوهستانی چالدران که مرتفع‌ترین منطقه استان آذربایجان‌غربی است، قرار گرفته است. موقعیت خاص جغرافیایی کلیسا به گونه‌ای است که اطراف آن را از هر طرف کوه در بر گرفته است و در کنار کلیسا رودخانه قرار دارد. زمین‌های مناسب کشاورزی بسیاری در حیاط کلیسا و اطراف آن وجود دارد. دیوارهای قطور با درهای کوچک از کلیسا محافظت می‌کنند. داخل محوطه، اتاق‌های متعددی برای اقامت خلیفه، راهبان، روغن گیری، آسیاب، آشپزخانه، نگهداری مواد غذایی، انبار علوفه حیوانات و سایر امکانات وجود داشته که شرایطی را فراهم می‌نموده تا بتوان از خود و کلیسا در مقابل متجاوزین حفاظت نمود.

معماری بنا

قره کلیسا

کلیسای اصلی دارای سقفی صاف است که گنبد هرمی دوازده وجهی بالای آن قرار دارد. پایه گنبد با نوارهای سنگی سیاه و سفید پوشیده شده که جلوه‌ای خاص به این بنا بخشیده‌ است. وجود دو گنبد مشابه و در کنار هم، دو قله کوه آرارات را در ذهن ارامنه به تصویر می‌کشد. سنگ نوشته‌ها و حجاری‌های فوق‌العاده زیبا، این مکان را از بسیاری از کلیساهای هم عصر خود متمایز می‌سازد.

تکنیک و حجم‌پردازی در بنای قره کلیسا در نوبه خود از کم‌نظیرترین پرداخت‌های هنرهای تجسمی است. با توجه به ویژگی‌های معماری در این بنای تاریخی، وجود دیوارهای دفاعی پیرامون کلیسا و ورودی اصلی آن، این بنا حکم قلعه نیز دارد. در چهار جهت قلعه پنج برج دیده‌بانی به شکل یک قوس قرار گرفته است.

قره کلیسا

کلیسای جامع طاطاووس مقدس شامل مجموعه‌ای از فضاهای جانبی مشتمل بر دو حیاط شرقی و غربی و ۴۷ اتاق است که به راهبان، طلبه‌ها، محققان و نویسندگان، نگهبانان کلیسا و کتابخانه آن تعلق داشته است. علاوه بر آن زیرزمین کوچکی نیز در زیر اتاق‌ها قرار دارد و فضاهای کوچکی نظیر ناهارخوری، آشپزخانه، آسیاب، عصارخانه، دخمه‌ای برای نگهداری غذا و فضاهای دیگری در حیات جانبی غربی است. همچنین اگر به مقطع کلیسای طاطاووس نظری بیافکنیم، تمام بنا به صورت ساختمانی واحد دیده می‌شود. برخلاف معابد اولیه ارمنیان که به شکل مربع است، این کلیسا مستطیل شکل است. قسمت شرقی آن با سنگ سیاه ساخته شده و تنها قسمتی است که از زلزله ۱۳۹۱ میلادی محفوظ ماند و شامل محراب و اتاق‌های جانبی و محوطه جلوی محراب و گنبدی کوچک است.

قره کلیسا

 همچنین مقبره «سن» دختر شاهزاده ارمنی، دختر پادشاه «ساندوخت»، که به سبب عقیده‌اش به مسیحیت به شهادت رسید، بالای تپه‌ای در مجاورت کلیسا قرار دارد. در محوطه داخلی کلیسا چندین سنگ قبر و نیز یک حوض سنگی وجود دارد و نقش برجسته‌های فراوانی روی دیوارهای بیرونی کلیسا نقش بسته‌اند. سقف محراب کلیسا نیز با سنگ‌های مرمر سیاه و سفید به شکل زیبا تزیین شده است. در محوطه داخلی کلیسا روی دیوار محلی برای روشن کردن شمع وجود دارد.

قره کلیسا

قسمت‌های کلیسا: ۱- کلیسای اصلی ۲- برج ناقوس ۳- ورودی ۴- برج ۵- حیاط شرقی ۶- حیاط غربی ۷- انبار

وجه تسمیه

در زبان آذری، قره دارای دو معنای متفاوت است. معنای مصطلح و رایج آن ( سیاه ) است. بنابراین قره کلیسا یعنی کلیسای سیاه. با توجه به سنگ‌های سیاهی که در ساختمان کلیسا استفاده شده‌است، این معنا بیشتر به ذهن می‌رسد. از طرف دیگر، جمعی معتقدند که قره، پیشوند اسم مکان و به معنای بزرگ است، در اینصورت قره کلیسا به معنای کلیسای بزرگ نامگذاری شده است.

قره کلیسا

 مراسم ارامنه

گردهمایی ارامنه اول تا چهارم مرداد ماه هر سال مصادف با سالروز مرگ طاطاووس مقدس برگزار می‌شود. این مراسم علاوه بر جلوه‌های مذهبی خود روایتی اجتماعی نیز به همراه دارد. بسیاری از ارامنه ارتودوکس آذربایجان، تهران، اصفهان و سایر نقاط ایران و جهان که بعضاً پیروان سایر مذاهب مسیحیت چون آسوری‌ها هستند نیز در این مراسم شرکت می‌کنند و با برپا داشتن جشن و سرور، کودکان خود را غسل تعمید می‌دهند.

قره کلیسا

روستای کم جمعیت مجاور قره کلیسا مسلمان‌نشین است و با توجه به اینکه جمعیت قابل توجهی در مراسم شرکت می‌کنند، در آن زمان از طرف خلیفه‌گری ارامنه آذربایجان یا تهران چادرهای سیار برای اقامت و پذیرایی زائرین و مسافران نصب می‌شود.

ثبت در میراث جهانی یونسکو

این مکان به همراه کلیسای سنت استپانوس جلفا و کلیسای کوچک زور زور چالدران (مشترکاً) طبق ملاک های ۲ و ۳ و ۴ در تاریخ ۱۸ خرداد ۱۳۸۷ به عنوان نهمین اثر ملی ایران و برای حفظ قدیمی‌ترین و برجسته‌ترین نمادهای معماری ارامنه جهان در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده است. این کلیسا به عنوان نهمین میراث تاریخی - فرهنگی ایران در سی و دومین کمیته میراث جهانی یونسکو در کبک کانادا ثبت جهانی شد.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره سایر جاهای دیدنی استان آذربایجان غربی، پیشنهاد می‌کنیم فهرست کاملی از آن را در روزباکس ببینید.



منبع خبر

ادامه مطلب

گردشگری

راهنمای خرید در ایروان، ارمنستان (قسمت اول)

سوغات ایروان


ایروان، پایتخت ارمنستان و یکی از مقاصد گردشگری محبوب در بین ایرانیان است. اگر برای سفر به ایروان برنامه‌ریزی می‌کنید، این راهنمای خرید به شما کمک می‌کند تا انتخاب بهتری در زمینه‌ی سوغات و مراکز خرید داشته باشید.

مقاله‌های مرتبط:

در ایروان مراکز خرید لوکس و فروشگاه‌های برندهای مطرح دنیا زیاد دیده می‌شوند. علاوه بر این مراکز خرید، بازارهای قدیمی و سنتی یا بازارهای روز هم مکان‌های مناسبی برای خریدی ارزان هستند. اشیای عتیقه و قدیمی و سوغاتی‌های منحصربه‌فرد ایروان را فقط در این بازارها می‌توانید پیدا کنید.

انتخاب سوغات یکی از لذت‌بخش‌ترین و البته سخت‌ترین بخش‌های سفر است. ایروان هم مثل سایر شهرهای توریستی دنیا، صنایع دستی منحصربه‌فردی دارد که معمولا در جای دیگر دنیا پیدا نمی‌شوند و نماد کشور ارمنستان هستند. صنایع دستی و خوراکی‌های محلی، مهم‌ترین سوغاتی‌های این شهر هستند.

سفر به ارمنستان آنقدر‌ها هم سخت نیست. اگر می‌خواهید سفری راحت و برنامه‌ریزی شده به ارمنستان داشته باشید، انواع تور ارمنستان را می‌توانید به راحتی در روزباکس از فروشنده‌های معتبر مسافرتی تهیه کرده و سفر بی‌دردسری داشته باشید.

بازار ورنیساژ (Vernissage)

فروشگاه‌های سوغات متعددی در شهر به‌خصوص در مرکز شهر وجود دارند که می‌توانید انواع سوغات ایروان را از آنجا تهیه کنید اما اگر می‌خواهید تجربه‌ای منحصربه‌فرد و به‌یادماندنی از خرید سوغات داشته باشید، حتما به بازار ورنیساژ سر بزنید. این بازار را به راحتی می‌توانید پیدا کنید. در این بازار، تنوع بی‌نظیری از سوغات اصیل ایروان در انتظار شما است. این بازار از دهه‌ی ۱۹۸۰ آغاز به کار کرده است. هنرمندان محلی این بازار را به منظور نمایش و فروش محصولات خود، پایه‌گذاری کرده‌اند. در این بازار هر آنچه که فکر کنید از صنایع دستی و آثار هنری، به فروش می‌رسد؛ نقاشی، اشیای سرامیکی دست‌ساز، سفال، فنجان و قندان و...

ورنیساژ یک بازار فضای باز است که در امتداد خیابان‌های آرام و بوزاند گسترده شده است و خیابان‌های هانراپتیوتیون و خانجیان را به هم متصل می‌کند. علاوه بر آثار هنری و چوبی تراشیده شده، فرش‌های سنتی، مجموعه مدال و سکه‌های قدیمی، کتاب، جواهرات، اداوت موسیقی، لوازم الکترونیکی و حتی حیوانات خانگی هم در این بازار پیدا می‌شود.

یکی دیگر از چیزهایی که در این بازار می‌توانید پیدا کنید، لباس‌های محلی و زیورآلات قدیمی طلا و نقره هستند. از زمان‌های گذشته، ارمنی‌ها به هنر جواهرسازی خود مشهور بودند.

چی بخریم؟

در این شهر کالاهای بسیاری برای خرید به گردشگران عرضه می‌شوند که بسیاری از آن‌ها را در شهر و کشور محل زندگی خود هم می‌توانید پیدا کنید. حتی گاهی اوقات خرید این کالاها در کشور خودتان، مقرون‌به‌صرفه‌تر است. اما برخی از محصولات هستند که فرهنگ و تاریخ یک کشور را نشان می‌دهند، در جای دیگر دنیا به سختی پیدا می‌شوند و خاطرات سفر به مکانی خاص را زنده می‌کنند. در ادامه با تعدادی از سوغاتی‌های ایروان آشنا می‌شویم.

اشیای ساخته شده از سنگ آتشفشانی

سوغات ایروان

ابسیدین یا شیشه‌ی آتشفشانی، سنگی غنی از سیلیکات است که بافت شیشه‌ای سیاه‌رنگی دارد و از سرد شدن سریع ماگما به وجود می‌آید. از این شیشه‌های آتشفشانی سیاه رنگ و زیبا برای ساخت زیورآلات و اشیای کوچک دیگر استفاده می‌کنند. اگر وقت کافی دارید می‌توانید سفارش دهید که خودکار، جاکلیدی، جعبه‌ی جواهر یا هر چیز دیگری از این سنگ‌ها برای شما بسازند و نام‌تان را روی آن حکاکی کنند.

دودوک

سوغات ایروان

دودوک (Duduk)، یکی از اصیل‌ترین سازهای ملی ارمنستان است. یونسکو در ۲۰۰۵ میلادی دودوک را به‌عنوان شاهکار میراث معنوی و شفاهی بشریت معرفی کرده است. اگر در میان نزدیکانتان کسی هست که به آلات موسیقی مختلف علاقه‌مند باشد، دودوک هدیه‌ای جالب توجه برای او خواهد بود.  

فرش

اگر می‌خواهید یک سوغاتی خاص برای خود یا نزدیکانتان بخرید، فرش‌های قدیمی ارمنستان را مد نظر داشته باشید. در فروشگاه‌های فرش‌های قدیمی علاوه بر فرش‌های ارمنستان، فرش‌هایی از سایر کشورهای دنیا از جمله ترکیه، افغانستان، ترکمنستان و ایران هم وجود دارد. بهترین مکان برای خرید فرش، بازار ورنیساژ در نزدیکی میدان جمهوری است.

خشکبار

سوغات ایروان

اگر یک بار طعم زردآلو، هلو و آلوی ارمنستان را چشیده باشید، مطمئنا دوست دارید دوباره آن را امتحان کنید یا برای اقوام و دوستان خود ببرید. اما این میوه‌ها فصل خاصی دارند. برای اینکه بتوانید طعم لذیذ آن‌ها را تمام طول سال بچشید و لذت ببرید می‌توانید این میوه‌ها را به‌صورت خشک‌ شده خریداری کنید. در فروشگاه‌های کوچک و بزرگ و سوپرمارکت‌ها می‌توانید این میوه‌های خشک را خریداری کنید. البته دقت کنید که تازه باشند. حتی در بعضی از فروشگاه‌ها دستورهای غذایی مختلف برای استفاده از آن‌ها در غذا یا دسر هم به خریداران داده می‌شود.

لواشک یکی دیگر از سوغاتی‌های محبوب ایروان است که در طعم‌ها و اندازه‌های مختلف به فروش می‌رسد.

زیورآلات

سوغات ایروان

در ارمنستان توجه ویژه‌ای به زیورآلات طلا و نقره می‌شود. هنرمندان این کشور به طراحی و ساخت زیورآلات زیبا شهرت دارند. در زیورآلات ساخته شده در ارمنستان می‌توانید نشانه‌هایی از تاریخ و فرهنگ غنی این کشور را ببینید. برای خرید زیورآلات یکی از بهترین بازارها، بازار ورنیساژ است. در این بازار علاوه بر زیورآلات طلا و نقره، زیورآلاتی از جنس چوب و چرم هم به فروش می‌رسند. در این بازار و بازارهای مشابه، چانه زدن را فراموش نکنید. اگر در این کار مهارت داشته باشید، می‌توانید تخفیف‌های خوبی بگیرید.

اگر می‌توانید بیشتر هزینه‌ کنید به فروشگاه‌های بزرگ و لوکس زیورآلات مثلا نقره‌ی کارا (KARA) در خیابان پوشکین سر بزنید. در این فروشگاه‌ها چانه زدن با فروشنده چندان پسندیده نیست در عوض می‌توانید زیورآلاتی با طراحی‌های خلاقانه و کیفیت عالی، خریداری کنید.

شیرینی و مرباهای محلی

سوغات ایروان

ارمنستان انواع سوغاتی‌های خوراکی شیرین را به گردشگران عرضه‌ می‌کند که از میان آن‌ها می‌توان به باقلوا، دوشاب (شیره)، سوجوق (باسلق) و... اشاره کرد. این محصولات از آن‌جایی که کیفیت عالی دارند و فاقد هرگونه مواد افزودنی هستند، انتخاب خوبی به‌عنوان سوغات هستند. مربای گردو یکی دیگر از سوغاتی‌های ویژه‌ی ارمنستان است.

از میان دیگر سوغاتی‌های ایروان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

انار: این میوه یکی از نمادهای کشور ارمنستان است. انارهای سرامیکی، سفالی، گچی و... در فروشگاه‌های مختلف به فروش می‌رسند و یکی از سوغاتی‌های نمادین ارمنستان هستند.مدال‌هایی با تصاویری از تیگران بزرگ (Tigran the Great) یکی از پادشاهان ارمنستانپوسترها و تصاویری از کوه آرارات و سایر جاذبه‌های گردشگری ارمنستانعروسک‌هایی با لباس‌های محلی

سوغات ایروان

در قسمت بعدی مقاله تعدادی از مراکز خرید بزرگ و بازارهای محلی ایروان را معرفی می‌کنیم.

همیشه می‌توانید تورهای مختلف آژانس‌های مسافرتی را در صفحه اختصاصی روزباکس برای تور ایروان مقایسه کرده و تور مناسب خود را بیابید.



منبع خبر

ادامه مطلب
تبلیغات roozbox

نظر شما چیه؟

    برترین ها