با ما همراه باشید

گردشگری

کویر مصر؛ آشنایی با مقاصد تورهای طبیعت گردی ایران

کویر مصر


کویر، دنیایی جدا بافته است، افسونی که تنها یک‌بار سفر کافی است تا هرگز رهایتان نکند. زیبایی کویر با آرامش بی حد و حصر آن گره خورده و سکوتی که اعماق وجود آدمی را فرا می‌گیرد.

کافی است تنها یک بار به کویر سفر کرده باشید، آنگاه نیک می دانید که با نگاه به افق بی کران کویر هر قلبی آرام می‌گیرد. تماشای کویر، زندگی در لحظات جاری اکنون است. در سفر به کویر، خالی از افسوس هر گذشته و نگرانی برای آینده، آرامشی خاص بر تن و جان هر گردشگر و طبیعت‌گردی حاکم می‌شود. کویر افسونی است که هرگز رهایتان نخواهد کرد؛ و در میان تمام جاذبه‌های کویری ایران، کویر مصر یکی از بهترین مقصدهای گردشگری و طبیعت گردی برای دوستداران این زیبایی ِبی حد و حصر است.

برای سفر به اصفهان و مشاهده کویر مصر، می‌توانید تور اصفهان را در روزباکس جستجو کرده و بهترین آفر تور را از میان آژانس‌های معتبر مسافرتی با پایین‌ترین قیمت خریداری کنید.

همچنین برای داشتن برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای سفر خود، روزباکس فهرست کاملی از جاهای دیدنی اصفهان را در اختیار شما قرار داده است که ضمن کسب اطلاعات لازم، سفر راحت‌تر و بهتری به اصفهان و کویر مصر داشته باشید.

کویر مصر نام خود را از روستایی ساده و بی‌آلایش به همین نام که در نزدیکی آن قرار دارد گرفته است. این روستای کوچک، تنها ۱۸۰ نفر جمعیت دارد و در ۵۵ کیلومتری شهرستان خور از توابع استان اصفهان واقع شده است. خانه‌های روستا در اوج سادگی و درست مانند خانه‌های سایر نقاط کویری ایران ساخته شده‌اند؛ دیوارهای کاه گلی، سقف‌های گنبدی و درهای چوبی که هرکدام هماهنگی خاصی با طبیعت کویر دارند. در کنار هر خانه طویله کوچی قرار دارد که اهالی، در آن‌ها بوقلمون و بز و گاهی شتر نگه داری می‌کنند.

کویر مصر

کویر مصر

کویر مصر

کویر مصر ایران، توسط رشته کوه‌هایی از جانب غرب، جنوب غرب و جنوب شرق محاصره شده است که بخشی از سلسله جبال کوه‌های فلات مرکزی ایران به حساب می‌آید. این کویر در گودال‌هایی طبیعی در کوهپایه‌های این کوه، تپه‌های ماسه‌ای زیبایی را تشکیل داده است که هدف گردشگری و کویر نوردی قرار گرفته است. روستای مصر به دلیل قرار گرفتن در جنوب کویر بزرگ دارای آب و هوای گرم و خشک است. مردم مصر در سال‌های اخیر و به خصوص در ایام گردشگری بیشتر به مشاغل مربوط به اسکان و خدمات به مسافران مصر می‌پردازند. شهرت کویر مصر زندگی آنان را نیز تغییر داده است. اما پیش از این بیشتر به کشاورزی و دامداری مشغول بودند و در کنار کاشت زعفران و گندم به پرورش شترنیز اشتغال داشتند.

وجه تسمیه کویر مصر

تنها حدود ۱۰۰ سال پیش بنیان‌گذار روستای مصر فرد سرمایه‌داری به نام یوسف بود که به شبانی و چراندن گوسفندان می‌پرداخت. عمر این روستا شاید بیشتر از ۱۰۰ سال نباشد، اما همه آن را به نام مزرعه یوسف می‌شناختند تا آنکه قنات‌های روستا خشک و کم آب شد و یوسف را مجبور به حفر چاه با موتورهای دیزلی انگلیسی کرد. چند سال بعد از بهره‌برداری از این چاه، دوباره سفره‌های زیرزمینی آب پایین‌تر رفت تا اینکه یوسف چاه عمیق‌تری را در کویر مصر حفر کرد به همین دلیل اهالی روستاهای هم‌جوار، این روستا را «چاه دراز» نامیدند.

کویر مصر

کویر مصر

اما از آنجایی که یوسف این نام را دوست نداشت از اهالی خواست چون نام وی یوسف و داستان یوسف پیامبر نیز در سرزمین مصر اتفاق افتاده بود از آن به بعد نام این روستا را مصر بنامند. اهالی روستا نیز از آنجا که برای یوسف احترام زیادی قائل بودند، این روستا را “مصر” نامیدند.

جاذبه های گردشگری کویر مصر

وجود چاه آب عمیق، سرسبزی منطقه بیابانی و کشت درخت گز و… جهت جلوگیری از جابجایی شن‌های روان، بلوار به عرض حدود ۵۰ متر داخل روستا، وجود خانه‌های کویری و بازسازی آنها جهت اسکان توریست، موتور سواری، شترسواری در کویر مصر و از همه مهمتر وجود نیزارهایی وسیع و سرسبز در فاصله ۵ کیلومتری روستای مصر و وجود تپه‌های شنی در اطراف آن از جمله عواملی هستند که باعث جذب تورهای کویر گشته است.

کویر مصر

کویر مصر

کویر مصر

کویر مصر

کویر مصر

کویر مصر

کویر مصر

آسمان کویر چنان به شما نزدیک است که حس می‌کنید اگر دستتان را دراز کنید می‌توانید ستاره‌ای از آن بچینید. این آسمان خیره کننده تنها مورد علاقه چشمان غیر مسلح نیست چرا که ستاره شناسان هم می‌توانند در تمام فصول سال بدون هیچ مانعی در روستای مصر به تماشای ستارگان بنشینند.

از دیگر نقاط دیدنی این منطقه می‌توان به دریاچه نمک خور و کویر طبقه واقع در ۵۰ کیلومتری جاده خور ـ طبس، روستای گرمه، روستای محمدآباد کوره گز، روستای عروسان، روستای فرحزاد، جاده کاروان گذر عروسان ـ بیدستان، جاده آف رود ابراهیم زهرا، ریگ کله و کویر مرکزی اشاره کرد.

اما از دیدنی‌های اطراف روستای مصر می‌توان به چال سلکنون، نیزار مصر، دریاچه نمک سلکنون، تخت عباسی، تخت عروس و رمل‌های ماسه‌ای اطراف روستا اشاره کرد.

رمل‌ها اصلی‌ترین جاذبه کویر مصر هستند. پشته‌های شنی از ماسه روان که تا پشت دیوار خانه‌های روستایی سرک کشیده‌اند. تجربه تماشای وسعت زرد رنگ رمل‌ها در کویر مصر تجربه‌ای از به یادماندنی‌ترین چیزهایی خواهد بود که چشم هر انسانی با سفر به کویر مصر ایران می‌تواند ببیند.

ریگ کله در کویر مصر

هنگامی که از روستای مصر به سمت جنوب در حرکت هستید در دید جنوبی مجموعه‌ای از تپه‌های ماسه‌ای در برابر شما قرار دارند که تا نزدیکی قله کوه پیشروی کرده‌اند. این منطقه ریگ کله نام دارد. مرز بین کوهستان و رملهای ماسه‌ای کویر مناظر زیبایی را پدید آورده‌اند. در این مرز چشمه آبی دایمی به نام وجود دارد که بر زیباییهای منطقه افزوده است. بر فراز ریگ کله روستای مصر و تپه‌های ماسه‌ای اطراف آن قابل رویت است. برای دسترسی به این منطقه محور مصر – خور را ادامه دهید تا تپه‌های ماسه‌ای به پایان برسند.

کویر مصر

دریاچه نمک سلکنون و چال سلکنون کویر مصر

چال سلکنون در جنوب کویر بزرگ مرکزی ایران و در شمال روستای مصر واقع شده است. چال‌ها به مناطقی اطلاق می‌گردد که نسبت به مناطق اطراف دارای ارتفاع کمتری هستند و حالت فرورفتگی در زمین دارند.

چال سلکنون فرورفتگی زیبایی است که توسط تپه‌های شنی محصور گردیده و مناظر زیبایی را پدید آورده است. در قسمت درونی چال سلکنون باتلاق کوچکی وجود دارد، زمین‌های دیواره چال پوشیده از سنگریزه و دارای شیبی مایل در حدود ۳۰ درجه است. در کف فرورفتگی جنس خاک تیپیک مناطق کویری و از جنس خاک‌های قلیایی است. کف گودال فاقد هرگونه پوشش گیاهی است و تپه‌های ماسه‌ای پراکنده‌ای در آن به چشم می‌خورد.

کویر مصر

کویر مصر

علت نامگذاری این منطقه به سلکنون، سیل ویرانگر سال ۱۳۵۵ روستای مصر بوده که در این منطقه دریاچه عظیمی ایجاد کرده است. لغت سلکنون ساده شده لغت سیل کنون است که به این منطقه اتلاق می‌گردد.

نیزار روستای مصر

نیزار مصر در ۶ کیلومتری شمال شرقی روستای مصر و ۲ کیلومتری شرق روستای فرحزاد در شمال شرقی استان اصفهان واقع شده است. محصور شدن نیزار توسط شن‌های روان، جلوه منحصر به فردی به آن داده است. این نیزار آبشخور اصلی حیات وحش کویر منطقه است، ارتفاع نی‌ها در پاره‌ای از موارد به ۴ متر هم می‌رسد. این نیزار مکان مناسبی برای عکاسی از حیات وحش کویر مصر است.

کویر مصر

علت پیدایش این نیزار و چشمه آن سیل ویرانگر روستای مصر در سال ۱۳۵۵ بوده که باعث ایجاد دریاچه بزرگی در مکان نیزار فعلی شده است. دریاچه مذکور به مرور زمان خشک شده است ولی مسیر آب ایجاد شده در زیر ماسه‌ها و زمین‌های این منطقه موجب شده است که پساب کشاورزی روستای امیر آباد پس از نفوذ به لایه‌های زمین، در منطقه نیزار مجدداً به سطح زمین بیاید و باعث ایجاد این نیزار گردد.

آب نیزار پس از آمدن به سطح و طی مسافتی در حدود ۲ کیلومتر مجدداً در زیر لایه‌های ماسه فرو می‌رود و بار دگر در منطقه دریاچه نمک سلکنون به سطح می‌آید. با این تفاوت که به علت شور بودن زمین‌های دریاچه، آب بسیار شور می‌شود به نحوی که در پایین دست دریاچه مسیر نهر ایجاد شده کاملاً پوشیده از نمک است.

کویر طبقه یا دریاچه نمک خور در کویر مصر

کویر طبقه یا دریاچه نمک خور بزرگترین دریاچه نمک فصلی ایران است. زمین نمکی این منطقه باعث شده است که از هرگونه پوشش گیاهی و زندگی جانوری خالی باشد. اما شکل شگفت انگیز کویر طبقه آن را به جاذبه‌ای شگفت انگیز بدل کرده است. زمین کویر طبقه پوشیده از اشکال پنج ضلعی نمک است که در زمستان و با مخلوط شدن با خاک رس به رنگ سیاه و در تابستان به رنگ سراسر سفید در می‌آید. نمک این دریاچه قدیمی‌ترین نمک سراسر ایران است.

کویر مصر

کویر مصر

تل خاکستری در کویر مصر

مرتفع‌ترین تخت منطقه در ۱۲ کیلومتری شمال غربی روستاهای مصر و فرحزاد قرار گرفته است. وجه تمایز تل خاکستری با سایر تخت‌ها در منطقه جنوب کویر مرکزی در ارتفاع بلند آن و قرار گرفتن در مرز زیست بوم کویر و بیابان است. این موقعیت باعث شده است در منظره شمالی زمینهای صاف و یکدیست کویر مرکزی قابل مشاهده باشند و در منظره شمالی تپه‌های ماسه‌ای نواری طولی (شمشیری) که در مرز کویر پایان می‌یابند. در هنگام شب سو سوی نور خودروها در محور دامغان-جندق در فاصله ۵۰ تا ۸۰ کیلومتری قابل رویت است که منظره‌ای شبیه به نوار مارپیچ روشنی در دل کویر ایجاد کرده است. برای دسترسی به تل خاکستری باید از غرب روستای فرحزاد ۳ کیلومتر به سمت غرب بر روی یال چیل کنده حرکت کرد و سپس به سمت شمال غربی تغییر مسیر داد تا به تل خاکستری رسید. برای دسترسی به این منطقه حتماً از راهنمای آشنا به منطقه استفاده نمایید.

کویر مصر

چیل کنده در کویر مصر

چیل کنده به خط مرتفعی در غرب روستای فرحزاد اطلاق می‌گردد که به طول ۱۰ کیلومتر ادامه دارد. این حاشیه به دلیل قرار گرفتن در ارتفاع نسبت به کف بیابان و سعت دید بسیار زیادی را در اختیار بیننده قرار می‌دهد. چیل کنده از ۲ کیلومتری غرب فرح زاد آغاز و به منطقه گله ریگ سرگردانی ختم می‌شود. پوشش گیاهی عمدتاً درمنه دشتی و پوشش زمین سنگریزه‌ای است. نامگذاری منطقه به دلیل قرار دادن کنده‌های نخل بر روی یکدیگر به عنوان علامت شناسایی مسیر توسط ساربانان بوده است.

راه دسترسی به کویر مصر

در حرکت از تهران تا کویر مصر حدود ۱۰ ساعت رانندگی در پیش دارید. نخست می‌بایست از اتوبان بعثت وارد جاده پاکدشت و ورامین شده و به سمت سمنان حرکت کنید. نرسیده به سمنان و بعد از خروجی پمپ بنزین، در سمت راستتان یک خروجی هست که به بلوار خرمشهر و بزرگراه حکیم الهی وارد می‌شود. با ادامه مسیر در بلوار خرمشهر و عبور از تقاطع خیابان پیروزی به جاده سمنان-سر کویر می‌رسید. مسیر جاده را در پیش بگیرید، پس از رستوران معلمان به یک دو راهی می‌رسید. دوراهی را به سمت راست بپیچید. جاده را ادامه دهید تا به جندق برسید. با عبور از جندق به یک دو راهی می‌رسید، از این دو راهی به سمت چپ بپیچید و وارد مسیری شوید که به چاه ملک می‌رود. بعد از فرخی به یک دوراهی دیگر می‌رسید که می‌بایست در آن به سمت چپ بپیچید. ادامه مسیر شما را به روستای مصر می‌رساند.

بهترین فصل برای بازدید از کویر مصر

از آبان ماه تا اواسط اردیبهشت بهترین فصل برای بازدید از کویر مصر است. با این حال تماشای آسمان پر فروغ کویر در شب، کویر مصر را در تمامی ایام سال میزبان طبیعت گردان کرده است.

کویر مصر

کویر مصر



منبع خبر

تبلیغات
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

گردشگری

بازار اردبیل ؛ یادگاری از هنر، معماری و شهرسازی ایرانی

بازار اردبیل


مجموعه تاریخی بازار سرپوشیده اردبیل در مرکز شهر با معماری سنتی و اصیل، بازاری پویا از قرون هفتم و هشتم (هجری قمری) و امروز روایتگر تاریخ کهن و باستانی اردبیل است.

موقعیت بازار

 مجموعه تاریخی بازار اردبیل در مرکز شهر و در طرفین خیابان امام خمینی واقع شده و به دلیل قدمت و داشتن معماری سنتی از بازارهای تاریخی و جالب توجه ایران به شمار می‌آید و چون دیگر بازارها مشتمل بر راسته‌ها، تیمچه‌ها، سراها و مسجد و گرمابه است.

پیشینه

بازار اردبیل

قدیمی‌ترین سیاحانی که از بازار اردبیل نام برده‌اند مقدسی و اصطخری در قرن چهارم هجری هستند، ایشان بازار اردبیل را به شکل صلیبی توصیف می‌کنند که در میانه آن مسجد قرار داشته است .

اردبیل به لحاظ موقعیت ویژه سیاسی و جغرافیایی در طول تاریخ و به ویژه به‌عنوان پایتخت صفویان از رونق اقتصادی مطلوبی برخوردار بوده که در رأس آن بازار قدیمی اردبیل با قدمتی طولانی مرکزیت تمام جریانات و مبادلات تجاری، سیاسی، اجتماعی و... قرار داشت. بنای فعلی آن از جمله آثار دوره سلجوقی، زندیه و صفویه و بر بنیان اولیه بازار ساخته شده است.

بازار اردبیل در قرن ۷ و ۸ قمری نیز از رونق فراوانی برخوردار بود، اما رونق اصلی آن مربوط به دوره صفویه است. در قرن دهم هجری در زمان حکومت شاه تهماسب اول بازارهای اردبیل از رونق بسیار زیادی برخوردار بوده‌اند که از این قبیل می‌توان به بازار بقالان، کرباس‌فروشان، قصابان، خراطان، سراجان، قیصریه و ده‌ها سرای دیگر اشاره کرد.

به دلیل اینکه اردبیل خاستگاه سلاطین صفوی، مرکز دینی و همچنین جایگاه مقابر شیخ صفی‌الدین اردبیلی و دیگر گذشتگان سلاطین صفوی بود، شهر و بازار آن از اهمیت و رونق خاصی برخوردار شد. در دوره‌های بعد، قسمتی از بازار بزرگ و تیمچه‌ها و سراها از موقوفات بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی به‌ شمار می‌رفت.

مطابق با روایات تاریخی مجموعه بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی موقوفات بسیاری از جمله خانه‌های اطراف بقعه، مغازه‌ها، حمام و همچنین بازار اردبیل را داشته که درآمد حاصل از این موقوفات صرف امور خیریه در سطح شهر می‌شد که می‌توان به رسیدگی به وضع معیشتی افراد مستضعف و خانواده‌های فقیر اشاره کرد. قسمتی از بازار بزرگ و تیمچه‌ها و سراها هم از موقوفات بازار به بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی به شمار می‌رفت و درآمد و عواید حاصله صرف مخارج این بقعه می‌شد.

بازار اردبیل

ساختار بازار

از تقسیم‌بندی کلی بازار اردبیل می‌توان به بازار بقالان، قصابان، خراطان، سراجان، قیصریه، چاقوفروشان، کلاه‌دوزان و بسیاری سرای دیگر اشاره کرد. مجموعه کنونی بازار معرف آثاری از دوره صفویه و قاجاریه و شامل راسته اصلی بازار، راسته پیر عبدالملک، راسته قیصریه، راسته کفاشان، راسته غلامان، بازار زرگران، سراجان، پنبه‌فروشان، مسگران، چاقوسازان، آهنگران، سرای خشکبار (حاجی میرزا)، سرای گلشن، سرای وکیل، سرای نو یا زنجیرلو، سرای حاج احمد، سرای حاج شکر، سرای مجیدیه، سرای امام جمعه، سرای دوگچی و تیمچه زنجیرلی است.

بازار اردبیل

مجموعه بازار با طاق‌های جناغی و گنبدهای ساده پوشش یافته و عرض طاق نمای مغازه‌ها به‌طور متوسط سه متر و قطر پایه‌های طاق‌ها حدود ۸۰ سانتی‌متر است. روشنایی داخل بازار از طریق روزنه‌های تعبیه شده در پوشش‌های گنبدی تأمین می‌شود.

سرای خشکبارها از دو بازارچه موازی هم که هر دو بر راسته بازار عمودند تشکیل شده و هر کدام دارای پنج دهانه و ۵۱ مغازه است. سرای گلشن نیز مرکب از دو بازارچه و یک سرا است که در مقابل سرای زنجیرلی واقع شده و به راسته بازار و راسته پیر عبدالملک مربوط می‌شود. از دیگر بخش‌های مهم بازار، چهار سوق یا بازار بزرگ قیصریه است.

بازار اردبیل

بر سر بازارچه شمال شرقی، سنگ نبشته‌ای به چشم می‌خورد که به علت فرسودگی امکان قرائت آن وجود ندارد. این سنگ نوشته حاوی نام بانی و تاریخ بنا بوده است. تیمچه و سرا و بازارچه زنجیرلی از دیگر بخش‌های مهم بازار اردبیل است که به راسته بازار راه می‌یابد.

قسمت عمده بازار اردبیل در تغییرات شهری در نیم قرن گذشته تخریب شده و ارتباط بعضی از بخش‌های آن با مرکز بازار از بین رفته است، به‌طوری که این بازار در حال حاضر در مرکز شهر و در طرفین خیابان امام خمینی واقع شده و بازدیدکنندگان به وضوح می‌توانند جدایی بازار طلافروشان را از بازار قیصریه فعلی مشاهده کنند.

بازار اردبیل

مجموعه بازار تاریخی اردبیل در سال ۱۳۶۴ مرمت شد و با شماره ۱۶۹۰ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

ظرفیت ثبت جهانی بازار اردبیل

به گفته کارشناسان باستان‌شناسی وامداری صفویان در مورد بازار اردبیل قابل ستایش است، به‌طوری که می‌توان با بهسازی و مرمت بازار رونق آن را به شکل بی‌نظیری افزایش داد. به دلیل معماری منحصربه‌فرد در این مجموعه تاریخی این بازار قابلیت تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین اهداف گردشگران از سراسر دنیا را دارد، اما حتی در معرفی آن کوتاهی شده است.

اگر به دنبال تور مناسب برای سفر به اردبیل هستید، مناسب‌ترین آفر تور اردبیل را می‌توانید در روزباکس، از میان تور‌های ده‌ها آژانس مسافرتی معتبر انتخاب کرده و به راحتی خریداری کنید.



منبع خبر

ادامه مطلب

گردشگری

بهبود وضعیت اوزون، ۳۲ سال پس از تصویب پروتکل مونترال

لایه ازن


پژوهشگران ناسا ۳۲ سال از تصویب پروتکل مونترال، به اولین شواهد از بهبود وضعیت لایه‌ی اوزون در منطقه‌ی جنوبگان دست یافته‌اند که علت آن به کاهش گازهای CFC برمی‌گردد.

بشر طی ۳۲ سال گذشته در راستای توقف تخریب لایه‌ی اوزون، پیشرفت‌هایی به دست آورده است که از آن جمله می‌توان به کنترل استفاده از برخی ترکیب‌های شیمیایی اشاره کرد؛ با این حال برای حفاظت و ترمیم این سپر جوی که در فاصله‌ی ۱۵ تا ۳۰ کیلومتری سطح زمین قرار دارد، باید اقدامات ضروری دیگری انجام شود.

اوزون، اشعه‌ی فرابنفش خورشید به‌ویژه اشعه‌ی مضر نوع UVB را جذب می‌کند. قرارگرفتن در معرض اشعه UVB با افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست و آب مروارید و همچنین آسیب‌دیدن اکوسیستم گیاهی و دریایی مرتبط است. اوزون که گاهی اوقات به‌دلیل نقش حفاظتی‌اش، به آن «اوزون خوب» می‌گویند، با اوزون تروپوسفریک (اوزون سطح زمین) یا «اوزون بد» تفاوت دارد که عامل اصلی آلودگی هوا به شمار می‌رود و با بیماری تنفسی مرتبط است.

مقاله‌های مرتبط:

اوزون، گازی به شدت واکنشی است که مولکول‌های آن از سه اتم اکسیژن تشکیل می‌شود. به‌طور طبیعی غلظت آن در اتمسفر با نوسان همراه است که این موضوع به دو عامل فصل و ارتفاع بستگی دارد؛ هرچند از زمان شروع اندازه‌گیری‌های جهانی در سال ۱۹۵۷ ثابت بوده‌ است. در سال ۱۹۷۴ دو پژوهشگر آمریکایی، تهدیدهایی را که در اثر واردشدن گازهای کلروفلوئوروکربن (CFC) به جو، برای لایه اوزون ایجاد می‌شود، در مقاله‌ای مورد بررسی قرار دادند. در آن زمان، این نوع گاز در اسپری آئروسل و به‌عنوان ماده‌ی خنک‌کننده در بسیاری از یخچال‌ها کاربرد داشت. زمانی که این گازها به لایه‌ی استراتوسفر می‌رسند، اشعه‌ی فرابنفش خورشید، گازهای CFC را به موادی از جمله کلر تجزیه می‌کند. یک اتم کلر می‌تواند بیش از ۱۰۰ هزار مولکول اوزون را از بین ببرد و اوزون را سریع‌تر از آنچه بتواند جایگزین شود، ریشه‌کن کند. در سال ۱۹۸۵ نیز تیمی از پژوهشگران انگلیسی در منطقه‌ی جنوبگان، شکافی در لایه‌ی اوزون پیدا کردند که بعدها ارتباط آن با گاز CFC تایید شد. 

لایه ازن

تشخیص و تأیید تاثیرات مضر گاز CFC و دیگر ترکیب‌های تخریب‌کننده‌ی اوزون، باعث تصویب پروتکل مونترال در سال ۱۹۸۷ برای حفاظت از اوزون شد. بر اساس این توافق مهم، تمامی ۱۹۷ کشور عضو سازمان ملل بر سر مقابله با این مواد به توافق رسیدند. اگر این توافق انجام نمی‌شد، ۲۸۰ میلیون مورد بیشتر، ابتلا به سرطان پوست در آمریکا اتفاق می‌افتاد و جهان حداقل ۲۵ درصد گرم‌تر می‌شد.

با گذشت بیش از ۳۲ سال از تصویب پروتکل مونترال، پژوهشگران ناسا به اولین شواهد از بهبود وضعیت لایه‌ی اوزون در منطقه‌ی جنوبگان دست یافته‌اند که علت آن به کاهش گازهای CFC برمی‌گردد. میزان تخریب لایه‌ی اوزون در این منطقه از سال ۲۰۰۵ حدود ۲۰ درصد کاهش داشته است و سازمان ملل در پایان سال ۲۰۱۸ تأیید کرد که وضعیت آن رو به بهبود است. این سازمان همچنین پیش‌بینی کرد که وضعیت آن تا دهه‌ی ۲۰۳۰ در نیم‌کره‌ی شمالی، تا دهه‌ی ۲۰۵۰ در نیم‌کره‌ی جنوبی و تا سال ۲۰۶۰ در منطقه‌ی قطب بهبود پیدا می‌کند.

لایه ازن

طبق اعلام نشریه‌ی تخصصی نشنال جئوگرافی، جهان در رابطه با گازهای مضر ناشی از خنک‌کننده‌ها، به وضعیت شفافی دست نیافته است. برخی از هیدروکلروفلوئوروکربن‌ها (HCFC) به‌عنوان جایگزین‌هایی استفاده می‌شوند که همچنان به اوزون آسیب می‌زنند. کشورهای درحالِ‌توسعه، برای حذف پرمصرف‌ترین گازهای HCFC، به بودجه‌ی صندوق سرمایه‌ی چندجانبه پروتکل مونترال نیاز دارند. با اینکه نسل بعدی خنک‌کننده‌ها، اوزون را از بین نمی‌برند، اما همچنان گازهای گلخانه‌ای محسوب می‌شوند که گرما را محبوس کرده و به تشدید اثرات تغییرات اقلیمی کمک می‌کنند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، می‌گوید:

با اینکه تمام توان خود را برای مقابله با تغییرات اقلیمی متمرکز کرده‌ایم، اما نباید از لایه‌ی اوزون غافل شویم و ضروری است که به استفاده‌ی غیرقانونی از گازهای مخرب اوزون توجه داشته باشیم.



منبع خبر

ادامه مطلب

گردشگری

قره کلیسا؛ دژی به قدمت تاریخ ارامنه

قره کلیسا


قره کلیسا، چون دژی مستحکم با بنایی زیبا و قدیمی‌ترین کلیسای ارامنه جهان در استان آذربایجان غربی روزگار می‌گذراند.

مقاله های مرتبط:

 این کلیسا که بنا به اعتقاد ارامنه روی قبور طاطاووس قدیس و حدود ۳۵۰۰ نفر از پیروانش بنا شده، در طول تاریخ حیات خود، فراز و نشیب‌های بسیاری به چشم دیده است و قدمتی به تاریخ ارامنه جهان دارد. 

موقعیت جغرافیایی

قره کلیسا در استان آذربایجان غربی و در ۲۰ کیلومتری شمال شرقی سیه‌چشمه واقع شده است. طی هفت کیلومتر از سمت شمال جاده چالدران به قره‌ضیاءالدین، ما را به این کلیسای تاریخی خواهد رساند. این کلیسا در تقسیم‌بندی استان در مساحت اراضی شهرستان چالدران و در جنوب ماکو قرار گرفته است.

راه‌های دسترسی

برای رسیدن به قره کلیسا ۲ راه وجود دارد:

۱- راه اول از طریق تبریز است. فاصله تبریز تا قره کلیسا حدود ۲۷۰ کیلومتر است و باید از شهرهای مرند، قره ضیاءالدین و شوط بگذرید. از شوط تا قره کلیسا حدود ۳۵ کیلومتر است. قره کلیسا تقریباً در میانه راه شوط به چالدران قرار گرفته است. وقتی از شوط به سمت چالدران حرکت می کنید، سه راهی قره کلیسا در سمت راست شما قرار گرفته است. لازم به توضیح است که بخش عمده این مسیر، یعنی از تبریز تا سه راهی شوء، جاده ترانزیت بین‌المللی است و از کیفیت بهتری نسبت به مسیر دوم برخوردار است.

۲- مسیر دوم از ارومیه شروع می‌شود. فاصله ارومیه تا قره کلیسا حدود ۲۷۵ کیلومتر است و لازم است شهرهای سلماس، خوی و چالدران را پشت سر بگذارید. جاده خوی به چالدران با مسافت حدود ۱۰۰ کیلومتر، کوهستانی و نسبتاً فرعی است.

امکانات رفاهی

در مجموعه قره کلیسا هیچ گونه امکانات رفاهی وجود ندارد. با نزدیکترین پمپ بنزین ۳۵ کیلومتر فاصله دارید. برای آب آشامیدنی بهداشتی بهتر است از آب معدنی استفاده کنید و غذای سبکی همراه خود داشته باشید چون احتمالا به رستوران بهداشتی و مطمئن دسترسی نخواهید داشت. وضعیت سرویس‌های بهداشتی هم در حد معمول است و مشکل خاصی وجود ندارد.

قره کلیسا

تاریخچه

ارامنه معتقدند:

دو نفر از حواریون عیسی مسیح به نام‌های طاطاووس مقدس (St. Thaddeus ) و بارتلیموس مقدس ( St. Bartholome ) در سال ۴۰ یا ۴۳ میلادی برای تبلیغ دین مسیح به شهر آرداز ( آرتاز) در حوزه پادشاهی آبکار، پادشاه ارامنه آمده‌اند. بخشی از ارامنه پیش از آن ، پیرو میترائیسم (آئین مهر) و بخش بزرگی از آنان پیرو دین زرتشت بوده‌اند. در اثر تبلیغات طاطاووس، آبکار به دین مسیح گروید. پس از مرگ آبکار ساناتروک به پادشاهی رسید و دستور داد آنهایی که مسیحی شده‌اند به دین آباء و اجدادی خود برگردند. در سال ۶۶ میلادی، طاطاووس و حدود ۳۵۰۰ نفر از مسیحیانی که بر اعتقاد خود پایداری می‌ورزیدند، به دستور پادشاه ارامنه قتل عام شدند و اجساد آنها در محدوده قره کلیسای فعلی دفن شدند.

تیرداد، پادشاه ارمنستان در سال ۳۰۲ میلادی، مسیحیت را دین رسمی ارمنستان اعلام کرد و پس از آن بود که به یاد و خاطره طاطاووس مقدس و سایر مسیحیانی که در راه عقیده خود جان باخته بودند، در محدوده قلمروی ارمنی‌های آن زمان کلیساهای متعددی بنا گردید و قره کلیسا یکی از آنها و احتمالا بزرگ‌ترین آن‌ها بوده است که بر بقعه کوچکی که مسیحیان قبلی بر مزار طاطاووس ساخته بودند، بنا شده است. ارامنه معتقدند تادی یا طاطاووس مقدس در سرداب سمت راست محراب کلیسای فعلی دفن شده است.

قره کلیسا

قره کلیسا در سال ۱۲۳۰ میلادی ( ۶۰۸ هجری خورشیدی ) در اثر حمله مغول تخریب شد. مدتی بعد خواجه نصیرالدین طوسی وزیر ایرانی هولاکو خان مغول، دستور بازسازی این بنا را داد. در سال ۱۳۱۹ میلادی ( ۶۹۷ هجری خورشیدی ) وقوع زلزله باعث تخریب کامل کلیسا شد اما ده سال بعد (در سال ۱۳۲۹) به همت زکریای قدیس و دو تن از برادرانش به نام‌های پطروس و سرکیس، بازسازی این بنا به اتمام رسید. این کلیسا در سال ۱۶۹۱ میلادی ( ۱۰۶۹ هجری خورشیدی ) با سنگ‌های سیاه مجدداً مورد مرمت قرار گرفت. کتیبه شاه عباس اول، در حمایت از ارامنه به خط ارمنی بر سردر کلیسا نصب شده است. به دستور عباس میرزا ولیعهد باکفایت فتحعلی‌شاه قاجار، در سال ۱۸۱۰ بخش دیگری به کلیسا اضافه شد که هم اکنون با سنگ‌های سفید قابل تمایز از بخش قدیمی‌تر آن است.

کلیسا

دولت قاجار و به ویژه عباس میرزا نایب‌السلطنه در نظر داشتند که محل مرجع تقلید ارمنیان جهان که در اجمیادزین (نزدیک ایروان) بود به کلیسای طاطاووس منتقل و این مرکز را از زیر نفوذ روسیه تزاری و دولت عثمانی خارج سازند، از این روی تصمیم گرفته شد که با افزودن مجموعه بنایی به کلیسای کهن، کلیسای طاطاووس را وسعت داده و آن را شبیه کلیسای اجمیادزین سازند.

قره کلیسا

با حمایت مادی و معنوی عباس میرزا، معماران و حجاران دست به کار شدند و در ادامه کلیسای کهن در ضلع غربی آن تالاری دیگر که مکمل کلیسای کهن بود، بنا کردند. 

قره کلیسا

بنای جدیدالاحداث بزرگتر از بنای کهن کلیسا ولی با همان سبک قدیمی ساخته شده‌ است. دیوارهای خارجی بنای جدید با نقش و نگارهای برجسته از روحانیون، قدیسان دین مسیح و گل و بته تزیین شده است.

قره کلیسا

موقعیت استراتژیک قره کلیسا

قره کلیسا

قره کلیسا در منطقه کوهستانی چالدران که مرتفع‌ترین منطقه استان آذربایجان‌غربی است، قرار گرفته است. موقعیت خاص جغرافیایی کلیسا به گونه‌ای است که اطراف آن را از هر طرف کوه در بر گرفته است و در کنار کلیسا رودخانه قرار دارد. زمین‌های مناسب کشاورزی بسیاری در حیاط کلیسا و اطراف آن وجود دارد. دیوارهای قطور با درهای کوچک از کلیسا محافظت می‌کنند. داخل محوطه، اتاق‌های متعددی برای اقامت خلیفه، راهبان، روغن گیری، آسیاب، آشپزخانه، نگهداری مواد غذایی، انبار علوفه حیوانات و سایر امکانات وجود داشته که شرایطی را فراهم می‌نموده تا بتوان از خود و کلیسا در مقابل متجاوزین حفاظت نمود.

معماری بنا

قره کلیسا

کلیسای اصلی دارای سقفی صاف است که گنبد هرمی دوازده وجهی بالای آن قرار دارد. پایه گنبد با نوارهای سنگی سیاه و سفید پوشیده شده که جلوه‌ای خاص به این بنا بخشیده‌ است. وجود دو گنبد مشابه و در کنار هم، دو قله کوه آرارات را در ذهن ارامنه به تصویر می‌کشد. سنگ نوشته‌ها و حجاری‌های فوق‌العاده زیبا، این مکان را از بسیاری از کلیساهای هم عصر خود متمایز می‌سازد.

تکنیک و حجم‌پردازی در بنای قره کلیسا در نوبه خود از کم‌نظیرترین پرداخت‌های هنرهای تجسمی است. با توجه به ویژگی‌های معماری در این بنای تاریخی، وجود دیوارهای دفاعی پیرامون کلیسا و ورودی اصلی آن، این بنا حکم قلعه نیز دارد. در چهار جهت قلعه پنج برج دیده‌بانی به شکل یک قوس قرار گرفته است.

قره کلیسا

کلیسای جامع طاطاووس مقدس شامل مجموعه‌ای از فضاهای جانبی مشتمل بر دو حیاط شرقی و غربی و ۴۷ اتاق است که به راهبان، طلبه‌ها، محققان و نویسندگان، نگهبانان کلیسا و کتابخانه آن تعلق داشته است. علاوه بر آن زیرزمین کوچکی نیز در زیر اتاق‌ها قرار دارد و فضاهای کوچکی نظیر ناهارخوری، آشپزخانه، آسیاب، عصارخانه، دخمه‌ای برای نگهداری غذا و فضاهای دیگری در حیات جانبی غربی است. همچنین اگر به مقطع کلیسای طاطاووس نظری بیافکنیم، تمام بنا به صورت ساختمانی واحد دیده می‌شود. برخلاف معابد اولیه ارمنیان که به شکل مربع است، این کلیسا مستطیل شکل است. قسمت شرقی آن با سنگ سیاه ساخته شده و تنها قسمتی است که از زلزله ۱۳۹۱ میلادی محفوظ ماند و شامل محراب و اتاق‌های جانبی و محوطه جلوی محراب و گنبدی کوچک است.

قره کلیسا

 همچنین مقبره «سن» دختر شاهزاده ارمنی، دختر پادشاه «ساندوخت»، که به سبب عقیده‌اش به مسیحیت به شهادت رسید، بالای تپه‌ای در مجاورت کلیسا قرار دارد. در محوطه داخلی کلیسا چندین سنگ قبر و نیز یک حوض سنگی وجود دارد و نقش برجسته‌های فراوانی روی دیوارهای بیرونی کلیسا نقش بسته‌اند. سقف محراب کلیسا نیز با سنگ‌های مرمر سیاه و سفید به شکل زیبا تزیین شده است. در محوطه داخلی کلیسا روی دیوار محلی برای روشن کردن شمع وجود دارد.

قره کلیسا

قسمت‌های کلیسا: ۱- کلیسای اصلی ۲- برج ناقوس ۳- ورودی ۴- برج ۵- حیاط شرقی ۶- حیاط غربی ۷- انبار

وجه تسمیه

در زبان آذری، قره دارای دو معنای متفاوت است. معنای مصطلح و رایج آن ( سیاه ) است. بنابراین قره کلیسا یعنی کلیسای سیاه. با توجه به سنگ‌های سیاهی که در ساختمان کلیسا استفاده شده‌است، این معنا بیشتر به ذهن می‌رسد. از طرف دیگر، جمعی معتقدند که قره، پیشوند اسم مکان و به معنای بزرگ است، در اینصورت قره کلیسا به معنای کلیسای بزرگ نامگذاری شده است.

قره کلیسا

 مراسم ارامنه

گردهمایی ارامنه اول تا چهارم مرداد ماه هر سال مصادف با سالروز مرگ طاطاووس مقدس برگزار می‌شود. این مراسم علاوه بر جلوه‌های مذهبی خود روایتی اجتماعی نیز به همراه دارد. بسیاری از ارامنه ارتودوکس آذربایجان، تهران، اصفهان و سایر نقاط ایران و جهان که بعضاً پیروان سایر مذاهب مسیحیت چون آسوری‌ها هستند نیز در این مراسم شرکت می‌کنند و با برپا داشتن جشن و سرور، کودکان خود را غسل تعمید می‌دهند.

قره کلیسا

روستای کم جمعیت مجاور قره کلیسا مسلمان‌نشین است و با توجه به اینکه جمعیت قابل توجهی در مراسم شرکت می‌کنند، در آن زمان از طرف خلیفه‌گری ارامنه آذربایجان یا تهران چادرهای سیار برای اقامت و پذیرایی زائرین و مسافران نصب می‌شود.

ثبت در میراث جهانی یونسکو

این مکان به همراه کلیسای سنت استپانوس جلفا و کلیسای کوچک زور زور چالدران (مشترکاً) طبق ملاک های ۲ و ۳ و ۴ در تاریخ ۱۸ خرداد ۱۳۸۷ به عنوان نهمین اثر ملی ایران و برای حفظ قدیمی‌ترین و برجسته‌ترین نمادهای معماری ارامنه جهان در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده است. این کلیسا به عنوان نهمین میراث تاریخی - فرهنگی ایران در سی و دومین کمیته میراث جهانی یونسکو در کبک کانادا ثبت جهانی شد.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره سایر جاهای دیدنی استان آذربایجان غربی، پیشنهاد می‌کنیم فهرست کاملی از آن را در روزباکس ببینید.



منبع خبر

ادامه مطلب
تبلیغات roozbox

نظر شما چیه؟

    برترین ها